DM 17/09: Orde speelt het keihard in strijd met jonge arts van Geneeskunde voor het Volk
19 augustus 2011
De Antwerpse dokter Sofie Merckx riskeert haar bed en tafel te verliezen aan de Orde van Geneesheren. Als arts voor Geneeskunde voor het Volk behandelt ze patiënten uit het achtergestelde Marcinelle gratis. Merckx weigert principieel al jaren lidgeld aan de Orde te betalen. ‘Het is een clubje verwante dokters dat ons al jaren oneerlijke concurrentie verwijt omdat we gratis hulp bieden. Sociale initiatieven passen niet in hun plaatje.’Toen Sofie Merckx (36) onlangs terugkeerde van vakantie, trof ze in haar brievenbus een bericht aan van een deurwaarder. Dat hij weldra een inventaris van haar inboedel zou komen opstellen, ter waarde van 350 euro. Opdrachtgevers: de Orde van Geneesheren. Dat Merckx met de Orde in de clinch ligt, mag niet verbazen. Hetwas haar vader en overtuigde communist Kris Merckx die in de jaren zeventig Geneeskunde voor het Volk uit de grond stampte, een plek waar mensen kunnen aankloppen voor een gratis behandeling. Het leverde hem een schorsing op door de Orde, die meende dat hij de waardigheid van het beroep aantastte. Dochter Merckx erfde zijn engagement, en ruilde twaalf jaar geleden zelfs Antwerpen voor het grauwe Marcinelle,waar de nood hoog is. Geen haar op haar hoofd dat er aan denkt de ‘asociale’ Orde lidgeld te betalen. Merckx: “Wie zijn boterham verdient als arts, moet zich aansluiten bij de Orde van Geneesheren. Daaraan kleeft een jaarlijkse bijdrage van ongeveer 220 euro, maar net als elke arts die zich engageert bij Geneeskunde voor het Volk, weiger ik dat geld neer te tellen. De Orde heeft me dan maar voor de vrederechter gesleept, in 2007 ben ik veroordeeld omdat ik tussen 2000 en 2003 heb nagelaten te betalen. Met als gevolg dat de deurwaarder volgende week mijn inboedel komt oplijsten.”
Wat heeft Geneeskunde voor het Volk tegen de Orde? Sofie Merckx: “Het conflict sleept al jaren aan. Mijn vader, Kris Merckx, stond in 1971 aan de wieg van Geneeskunde voor het Volk (GVHV). Dat bleek niet naar de zin van de Orde, die hem verweet de waardigheid van het beroep aan te tasten door gratis te werken, en schorste hem daar zelfs voor. De Orde verdedigde de belangen van het kringetje welgestelde artsen, en een progressief en sociaal initiatief paste niet
in dat plaatje. Toen de Orde begin jaren tachtig een artsenstaking tegen de voorloper van het medisch dossier steunde, een kwestie die toch vooral om centen draaide, was voor GVHV en andere progressieve artsen de maat vol. Betalen doen we niet meer.”
Speelt dat conflict dertig jaar later dan nog steeds? “Omdat patiënten bij GVHV gratis op consultatie kunnen, verwijten sommigen binnen de Orde ons deloyale concurrentie. Maar we nemen al lang geen nieuwe patiënten meer aan, onze consultaties zitten bomvol. Daarbij is het allerminst de bedoeling collega’s de loef af te steken, maar werken we vanuit de filosofie dat gezondheid een basisrecht is, los van financiële drempels. Daarom rekenen we niet meer dan het
remgeld aan. En ik durf zeggen dat we dat systeem nooit misbruikt hebben.” Merckx noemt de Orde ook achterhaald. “De Orde is een club gepensioneerde artsen die het ons-kentonssysteem in stand houden. Ze kennen elkaar en beoordelen elkaar. Zij beslissen over het lot van artsen, maar ontsnappen zelf aan elke vorm van sociale controle. Zo hebben ze enkele jaren geleden een collega veroordeeld omdat die het gewaagd heeft deel te nemen aan een enquête van Test-Aankoop over de kwaliteit van onderzoeken in medische laboratoria. En nu willen ze de meubels van mijn huis in beslag laten nemen. De Orde intimideert individuele artsen. “Als het gaat om gezondheid, is het niet enkel aan artsen om beslissingen te nemen. Neem nu de discussie rond patiëntenrechten, of euthanasie. Het is de bevolking die, via het parlement, deze debatten voert. De stem van de Orde heb ik amper gehoord, en ze vindt het ook niet nodig om een
visie te ontwikkelen.”
Dat de Orde haar slag probeert thuis te halen via deurwaarders, is niet nieuw. Al in de jaren tachtig klopten ze regelmatig aan bij artsen van GVHV die weigerden lidgeld te betalen. “Een jaar of vier geleden nog heeft de Orde geprobeerd beslag te leggen op de inboedel van een collega van me. We hebben toen zijn patiënten opgetrommeld en zijn huis bezet, en dat heeft toen wonderwel gewerkt. (lacht) Ik heb mijn patiënten en vrienden alvast opgeroepen om volgende week woensdagmet een stoel naar mijn huis te komen. Een symbolische actie om de Orde duidelijk te maken dat ze mijn gezin niet zonder meubels achterlaten.”
Twaalf jaar geleden bent u met uw gezin naar Marcinelle verhuisd. Speelde ook hier het engagement? “Marcinelle heeft al sinds 1996 een centrum voor sociale geneeskunde, dat bestierd werd door amper één dokter. Het is een regio met veel sociale achterstelling en op zijn eentje kreeg hij het niet meer gebolwerkt, dus in 1999 ben ik hem komen versterken. Samen hebben we het centrum verder uitgebouwd. Van Antwerpen naar Marcinelle, het was een aanpassing.(lacht) Ik ben toch op wat cultuurverschillen gebotst. Maar inmiddels ben ik het gewend.”
Bij de Orde van Geneesheren blijven ze op de vlakte over het dossier van huisarts Sofie Merckx. ‘Het klopt dat er wat moeilijkheden zijn geweest met de dokters van Geneeskunde voor het Volk’, zegt nationaal ondervoorzitter Walter Michielsen. ‘Maar met dit dossier heeft de nationale raad niets te maken. Elke arts is ingeschreven bij zijn provinciale raad en die oordeelt over dit soort zaken. Ik verwijs u graag door naar de Henegouwse Orde van Geneesheren.’ Michielsen gaat ook liever niet in op de conflicten door de jaren heen. ‘De situatie valt niet in ééntweedrie uit te leggen en bovendien gaat het om zeer uiteenlopende zaken. Beter is uw vragen door te sturen en dan kunnen wij die rustig bekijken. Of wij vinden dat Geneeskunde voor het Volk aan oneerlijke concurrentie doet? Ik ga nu niet in op specifieke vragen.’ In Henegouwen is plaatselijk voorzitter Philippe Louvrier met vakantie. Zijn ondervoorzitter spreekt zich liever niet uit over de zaak. Elke arts is wettelijk verplicht lid te zijn van de Orde, die ervoor moet zorgen dat dokters zich aan de regels houden en het beroep niet in diskrediet brengen. Daardoor kan de Orde artsen die over de schreef gaan ook bestraffen, wat de kritiek ontlokt dat ze tegelijk rechter en partij is. Ook zwelt de kritiek aan dat de organisatie weinig transparant is en zich niet hoeft te verantwoorden. (LB)
