Wat zijn de gevolgen van werken op onregelmatige uren?
03 mei 2011
Werken in ploegendienst zorgt voor een verstoring van het dag- en nachtritme, gekenmerkt door klachten van slapeloosheid, overdreven slaperigheid en verminderde prestaties als de werkuren zich in de slaapperiodes situeren. Nacht- en ploegenarbeiders slapen gemiddeld 1 tot 4 uur minder dan arbeiders die overdag werken. 32% van de nachtarbeiders en 26% van de ploegenarbeiders hebben slaapstoornissen. Ter vergelijking: het gemiddelde bij de bevolking is 18%.
Nachtarbeiders die ’s morgens vroeg, na hun nachtshift, thuiskomen kunnen moeilijk inslapen omdat het daglicht hen stimulerende signalen stuurt en hun biologische klok het inslapen niet bevordert. Bovendien zorgt het hongerritme ervoor dat ze ’s middags soms opstaan om te eten. De slaap overdag is ook minder recupererend dan ’s nachts. Het gevolg van dit tekort aan slaapkwaliteit en slaapduur is slaperigheid en dus een grotere kans op arbeids- of verkeersongevallen.
Enkele praktische tips:
Eet licht en gezond en zoveel mogelijk op hetzelfde tijdstip. Eet een warme maaltijd thuis met je partner of gezin, of voor middernacht op je werk. Een eiwitrijke maaltijd (vlees, vis, kaas) in het begin van je dienst houdt je wakker, een koolhydraatrijke maaltijd (brood, pasta, rijst) in het tweede deel van de nacht geeft je energie. Zorg voor voldoende vezels (groenten, bruin brood) in je voeding. Vermijd suiker: dat geeft je eerst extra energie maar nadien word je slaperig.
Werksituatie
Zorg tussen twee en vijf voor variatie in je werk en zoek contact met je collega's om de moeilijkste uren van de nacht makkelijker door te komen. Zorg voor een goed verlichte werkplek. Ban monotone geluiden zoals het gezoem van een computer: die maken je slaperig.
Slaaptips
Doe een dutje net voor je met de nachtdienst start. Zorg overdag voor minstens zeven uur kwaliteitsvolle slaap, dutjes meegerekend. Rij voorzichtig naar huis, doe eerst een dutje als je te slaperig bent. Maak de dag voor je nachtdienst start niet te vermoeiend en doe een dutje in de namiddag.
Slaaptips voor overdag
Beperk koffie, thee, cola en chocola in het tweede deel van je nachtdienst. Zet een zonnebril op bij een heldere en zonnige ochtend wanneer je naar huis rijdt. Neem een lichte snack voor je gaat slapen zodat je geen honger hebt. Beperk alcohol en roken voor je gaat slapen. Maak je slaapkamer donker, stil en aangenaam van temperatuur. Zet je telefoon af, schakel de deurbel uit. Gebruik oordoppen wanneer er te veel lawaai is. Hou je aan een vast slaapritueel. Ga na je nachtdienst meteen naar bed.
