Homeopathie werkt niet beter dan het placebo-effect
Ingezonden door Dirk Van Duppen op zo, 06/03/2011 - 12:00
De laatste twintig jaar zijn er zo’n 200 empirische klinische studies gebeurd naar het effect van homeopathie.
De laatste 10 jaar zijn er een twaalftal meta-analyses en systematische reviews (SR) van (randomised controlled trials) de bestaande RCT’s gepubliceerd, die in de meeste gevallen geen (heleboel keuringen door de gerenommeerde Cochrane Foundation) of nauwelijks-twijfelachtig-‘inconclussive’ resultaat gaven. Bij een meta-analyse worden alle RCT’s gepubliceerd in peer review wetenschappelijke tijdschriften geëvalueerd. Indien ze van voldoende kwaliteit zijn worden alle gegevens bijeengebracht en gezamenlijk geanalyseerd. Meta-analyses of systematische keuringen (SR) hebben het hoogste niveau aan bewijskracht binnen de Evidence Based Medicine (EBM). EBM is geneeskunde gebaseerd op empirisch klinisch wetenschappelijk onderzoek. Controverse rond het al of niet werkzaam zijn van homeopathie bleef aanwezig gezien de lage kwaliteit(te klein aantal, slecht gerandomiseerd, niet geblindeerd) van veel van de RCT’s die opgenomen zijn in die SR’s.
Het sluitstuk van al deze studies werd in augustus 2005 door de Lancet gepubliceerd: Shang et al. (universiteit Bern, overheid gefinancierd) maakten een meta-analyse die aan de hoogste kwaliteitseisen voldoet (inclusief de analyse van bias effecten door funnel plots en meta-regressie modellen) van de belangrijkste RCT’s met homeopathische middelen voor een breed scala van aandoeningen (Lancet 2005: 366:726-32). 110 onderzoeken werden geanalyseerd. Daaruit hielden zij 21 RCT’s van hoge kwaliteit over, d.w.z. met een voldoende groot aantal patiënten, deugdelijke ‘blinding’ en correcte randomisering. 110 onderzoeken met klassieke geneesmiddelen die gematcht zijn voor aandoening of uitkomst met de onderzoeken die gebeurd zijn met homeopathische middelen, werden ad random uit de Cochrane Trial Register gehaald en eveneens geanalyseerd volgens exact dezelfde hoge kwaliteitscriteria. Daarbij bleven er na selectie volgens de hoge kwaliteitsselectie slecht 9 RCT’s over. Dus er waren meer onderzoeken van hoge kwaliteit gebeurd met homeopathische middelen, dan met klassieke geneesmiddelen.
Conclusie uit de pooling van al de gegevens in deze meta-analyse: homeopathie effecten zijn placebo effecten: “This finding is compatible with the notion that the clinical effects of homoeopathy are placebo effects”. In alle gematchte onderzoeken met klassieke geneesmiddelen was er daarentegen wel een duidelijk significant sterker effect dan placebo.
Homeopathie deed het niet beter dan placebo. Voor geen enkele indicatie. Dit in tegenstelling met klassieke geneesmiddelen.
Bekocht of behandeld?
Een leerrijke en gedegen samenvatting van de geschiedenis en van heel het debat rond homeopathie en de talrijke studies die gebeurd zijn is terug te vinden in het boek dat Prof. Edzard Ernst, de eerste hoogleraar in de alternatieve geneeswijzen en zelf voormalig homeopaat, geschreven heeft samen met Simon Singh, een gerenommeerd wetenschapsjournalist die garant staat voor de leesbaarheid voor de lekenlezer. Het boek werd in 2008 gepubliceerd en in 2010 in het Nederlands vertaald onder de titel: ‘Bekocht of behandeld? De feiten over alternatieve geneeswijzen.’ (Uitgeverij De Arbeiderspers, 2010, Amsterdam)
House of Commons: Evidence Check Homeopathy
Het meest recente document dat een zeer goede synthese maakt van dit wetenschappelijke debat is het rapport ‘Evidence Check: Homeopathy. 2010’ van het Britse parlement.
House of Commons. Science and Technology Committee. Evidence Check: Homeopathy. 2010
In 2009 en 2010 werd in het Brits parlement de werkzaamheid, relevantie, kostprijs, regeringspolitiek, politiek van het geneesmiddelen erkenningsagentschap enz. doorgelicht. Het verslag van dit werk is een mooie, gedegen en uitgebreide systematisatie van alle literatuur over homeopathie, door de beste Britse experten, vanuit de twee kampen. Het interessante van dit document is de dat het een resultaat is van een sterke tegensprekelijkheid tussen de beste Britse experts. Bijvoorbeeld: Prof. Edzard Ernst versus Dr. Peter Fisher, Director of the Royal London Homeopathic Hospital. Conclusies door de parlementairen leden van deze commissie uit deze voorlichting en het debat zijn duidelijk en scherp: Het is nu gedegen bewezen dat homeopathie niet beter werkt dan placebo. De NHS moet de terugbetaling van homeopathie stopzetten. Placebo’s voorschrijven ondermijnt het vertrouwen tussen artsen en patiënten en kan gevaarlijk zijn. Het reguleringsagentschap voor geneesmiddelen zou geen homeopathische producten meer mogen erkennen en zou ook niet mogen toestaan dat dergelijke producten gezondheidsclaims maken zonder bewijs voor effectiviteit. Men moet stoppen met nog verder wetenschappelijk onderzoek te doen naar de werkzaamheid van homeopathie. Men zou beter geld en middelen investeren in gedegen wetenschappelijk onderzoek naar de positieve kanten van het placebo-effect, naar de effecten van patiëntgerichte communicatie en geïnformeerd gezamenlijk beslissingsnemen door arts én patiënt
Koninklijke Academie voor Geneeskunde van België
In België bestaat er een rapport van 2009 van de Koninklijke Academie voor Geneeskunde die eveneens stelt dat homeopathie niet werkzamer is dan placebo.
“Advies omtrent homeopathie” door de Koninklijke Academie voor Geneeskunde van België (28 februari 2009). Tijdschr voor Geneeskd 2009; 65: 433-4
Belgische Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE)
Ook het Belgische Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) is een studie aan het maken over de werkzaamheid van homeopathie.
