Opinie - Dirk Van Duppen in De Standaard: Onrechtvaardig en kortzichtig
Ingezonden door Dirk Van Duppen op zo, 23/09/2007 - 09:04
Onrechtvaardig en kortzichtig
DE MARKETINGBLUNDER VAN JANSSEN PHARMACEUTICA
Opinie De Standaard, donderdag 20 september 2007
De afdankingen bij Janssen Pharmaceutica zijn ingegeven door de kortzichtige hebzucht van het Amerikaanse management, schrijft Dirk Van Duppen. Zo berokkenen ze onherstelbare schade aan het imago en de erfenis van Paul Janssen. 'Als je dan weet hoeveel budget dit soort bedrijven aan marketing en reclame uitgeeft...'
In een studie over het geneesmiddelenbeleid voor de senaat schreef de deskundige David Larmuseau: 'Winsten leiden niet automatisch tot tewerkstelling. Bekijken we de cijfers van Janssen Pharmaceutica. In 2003 maakte het bedrijf, na aftrek van belastingen, 355 miljoen euro nettowinst. Hun cashflow, dat is winst + investeringen, is veel hoger. Janssen stelt 4.386 mensen tewerk. Dit betekent dat per werknemer bijna 81.000 euro nettowinst werd overgehouden. Dat is 3,26 miljoen oude Belgische frank. Deze winst wordt overgedragen naar volgend jaar, zodat de aandeelhouders op ieder moment zonder veel formaliteiten kunnen beslissen om het alsnog aan zichzelf uit te keren.' (Senaat, 3-1325/1 - 2005/2006 p.112)
In 2004 boekt Janssen Pharmaceutica nog een hogere nettowinst, van 423 miljoen euro. Dat betekent meer dan de totale loonmassa van haar toenmalig aantal van 4.343 personeelsleden.
Dit is geen verlieslatend bedrijf. In 2006 bedroeg de nettowinst nog steeds 200 miljoen euro. Het sociale bloedbad komt er omdat, zoals aan de vakbonden wordt verteld, 'de aandeelhouders de winstgroei van de onderneming willen vrijwaren'.
Janssen Pharmaceutica wil vooral snoeien in de schoonmaakdiensten, de onderhoudsploegen, de beveiliging, de cafetaria en in de ondersteunende diensten. Die diensten zullen uitbesteed worden, met andere woorden: een deel van de ontslagen werknemers zal wellicht terug aan het werk kunnen bij onderaannemingen, maar dan voor een lager loon en tegen slechtere werkvoorwaarden. De herstructurering is dus in feite ook een grootscheepse inleveringsoperatie.
'Hogere kosten voor onderzoek en ontwikkeling', 'strengere overheid' of 'daling van prijzen van geneesmiddelen uit patent' zijn valse alibi's die Janssen Pharmaceutica inroept voor de ongebreidelde winstzucht.
Zijn de 'daling van de prijzen van geneesmiddelen uit patent' in België verantwoordelijk voor daling van de winsten bij Janssen Pharmaceutica? Nee, want de prijsdalingen die we in België de laatste twee jaar gekend hebben, waardoor het geneesmiddelenbudget eindelijk in evenwicht is gebracht, hebben dit bedrijf amper getroffen. De geneesmiddelen waarbij de buitensporig hoge prijzen vorig jaar terecht zijn gezakt, worden bijna allemaal gemaakt in het buitenland door andere multinationals (Merck, Sharp&Dhome, Bristol-Meyers Squibb, Wyth, AstraZeneca, Sanofi-Aventis, Novartis, Roche, Lundbeck.), die hier niets aan onderzoek en ontwikkeling of aan tewerkstelling hebben. De hoeveelheid geneesmiddelen die Janssen Pharmaceutica hier verkoopt, bedraagt minder dan vierprocent van de totale Riziv-uitgaven voor geneesmiddelen. Daarentegen heeft Janssen Pharmaceutica het voorbije jaar van de regering een indrukwekkend pakket aan ondersteunende maatregelen gekregen: vermindering van de sociale en fiscale lasten op de wedden en premies voor onderzoekers, belastingvrijstelling voor innovatiepremies van werknemers, notionele interestaftrek van de winsten, versnelde registratie van nieuwe geneesmiddelen, versnelde terugbetaling van nieuwe geneesmiddelen, investeringsaftrek en belastingskrediet op research, belastingverlaging van 33,9procent naar 6,8procent op licenties en royalty's, naast allerlei subsidiëringprogramma's. Waar is al dat geld naartoe?
Zijn een 'strengere overheid' of 'hogere kosten voor onderzoek en ontwikkeling' verantwoordelijk? Op woensdag 25 april, enkele maanden voor dit sociale bloedbad, vierde Janssen Pharmaceutica nog de vijftigste verjaardag van zijn zetel in Beerse. Tijdens de festiviteiten maakte Premier Guy Verhofstadt bekend dat de Belgische overheid het hiv/aids-geneesmiddel van Tibotec, een zusterbedrijf van Janssen Pharmaceutica, in een absoluut recordtempo van 59 dagen heeft goedgekeurd voor terugbetaling. En aan welke prijs! De prijs van Prezista bedraagt 25 euro per dag behandeling voor één aids-patiënt, levenslang in te nemen bovenop de klassiek aidsgeneesmiddelen. Het basisonderzoek voor Prezista is nochtans gefinancierd met belastinggeld. In 1998 haalde Tibotec het patent binnen van de beloftevolle voorganger van Prezista. De aandeelhouders speculeerden op grote winstverwachtingen met dit nieuwe hiv/aidsgeneesmiddel. Ze hebben daarom in 1999 hun kapitaal boekhoudkundig opgewaardeerd van 18 tot 253 miljoen euro (tien miljard Belgische frank), zo blijkt uit een arrest van het Antwerpse hof van beroep van 27 juni 2006 over Tibotec en de Bijzondere Belastinginspectie (BBI). Die boekhoudkundige opwaardering moet nu verzilverd worden in cash money door de buitensporige hoge prijs voor Prezista. Het zijn de aids-patiënten, de ziekteverzekering én de werknemers van Janssen Pharmaceutica en Tibotec die deze kapitaalsopwaardering aan het betalen zijn.
Janssen Pharmaceutica en moederbedrijf Johnson&Johnson beschikken over meer dan genoeg geaccumuleerd kapitaal om de tewerkstelling te redden of tijdelijk verlies aan inkomsten door patentverval op te vangen. Het is de hebzucht op korte termijn door het Amerikaanse management van deze multinational dat de oorzaak is van dit sociaal bloedbad.
Die hebzucht is bovendien onwijs. Janssen Pharmaceutica had jarenlang het imago van aantrekkelijkste werkgever, van visitekaartje voor innovatie en van ontwikkelaar van doorbraakgeneesmiddelen. Vijf van de tweehonderd essentiële geneesmiddelen volgens de Wereldgezondheidsorganisatie zijn afkomstig van Paul Janssen. Het betreft bovendien onder meer geneesmiddelen tegen infectieziekten die ook in derdewereldlanden veel voorkomen. Een sociaal bloedbad als dit berokkent dat imago ernstige schade. Precies daarvoor zijn geneesmiddelenbedrijven zo gevoelig. Niet voor niets bedraagt in deze sector het aandeel van marketing en reclame dertigprocent van de verkoopprijs. Daarom is deze herstructurering zo sociaal onrechtvaardig en tevens zo kortzichtig. Werknemers en vakbonden hebben helemaal gelijk om geen afdankingen te aanvaarden.
Dirk Van Duppen is arts en auteur van het boek 'De cholesteroloorlog'.
--------------------------------------------------------------------------------
