de ferrominera orinoco

Ingezonden door Karel Van Bever op di, 15/02/2011 - 01:00

Gewapend met de vragen die we op voorhand hadden gekregen van onze vrienden van Arcelor Mittal Gent trokken we deze morgen voor de tweede dag naar de industriële sites van Ciudad Guayana.

Deze keer werden we naar een ander groot bedrijf gebracht: Ferrominera Orinoco. Dit bedrijf met 6000 werknemers ontgint ijzererts en verwerkt dit tot briketten die dienen voor de staalindustrie. Sidor is de grootste klant (65% van de productie gaat naar Sidor), 10% gaat naar andere binnenlandse bedrijven, en 25% is bestemd voor export.

Het bedrijf werd in 1942 opgericht door Amerikanen onder de naam “Orinoco mining company”, en in 1975 werd het genationaliseerd door de Venezolaanse staat. Dit bedrijf is dus al veel langer een staatsbedrijf dan Sidor, dat pas 2 jaar geleden de overstap maakte. De manier waarop de nationalisatie gebeurde is ook helemaal anders: bij Sidor lag een grote arbeidersopstand aan de basis, bij de Ferrominera gebeurde de overgang veel makkelijker: het bedrijf was in moeilijkheden, en de eigenaars verkochten het maar al te graag aan de Venezolaanse staat.

Het wordt meteen duidelijk dat een staatsbedrijf niet hetzelfde is als een socialistisch bedrijf. Ook al zie je overal “empresa socialista” (socialistisch bedrijf) op de muren en de locomotieven geschilderd, toch is dit bedrijf nog maar net begonnen aan het proces dat moet leiden tot echte arbeiderscontrole. Een proces dat onder leiding van Chàvez, en met veel enthousiasme van de werknemers, momenteel op volle toeren draait. We zijn getuige van de politieke vormingen die de werknemers krijgen. Arbeidersraden worden gevormd om de leiding van het bedrijf over te nemen. We voelen de drive van de Bolivariaanse revolutie overal in dit bedrijf.

Maar nu is het nog steeds een op kapitalistische leest geschoeid bedrijf in een kapitalistische context. Ook hier werden de gevolgen van de crisis van 2009 gevoeld: de wereldwijde daling van de erts- en staalprijzen zorgde voor een drastische vermindering van de inkomsten. In die mate zelfs dat de overheid moest bijspringen. De Ferrominera heeft geen aandeelhouders en hoeft dus geen winst te maken, maar de salarissen moeten wel betaald worden, en de sociale programma’s die het bedrijf financiert moeten blijven lopen. De filosofie is: een staatsbedrijf is er niet alleen voor de werknemers en de klanten, maar voor het hele land. Maar ook een staatsbedrijf heeft af te rekenen met de grillen van de vrije markt. En in Venezuela is er nog steeds geen sprake van een planeconomie.

Maar de toekomst ziet er goed uit. Eerst en vooral gebeurt er een grote heroriëntering van de staalnijverheid: in plaats van half afgewerkte produkten gaat Sidor zich nu ook op afgewerkte produkten toeleggen die meteen kunnen gebruikt worden voor grote binnenlandse infrastructuurprojecten, zoals de aanleg van duizenden kilometers spoorwegen. Op deze manier hoeft Venezuela zich niet meer op de vrije markt te begeven om staal te verkopen en rails te kopen. Bovendien kunnen ze ook de overcapaciteit die Sidor op dit moment heeft qua arbeiders en infrastructuur benutten in nieuwe productie. Hier zal de crisis dus geen banen doen sneuvelen.

Een tweede lichtpunt is China: dit land is geïnteresseerd om ijzererts van de Ferrominera aan te kopen. Het geld dat hierdoor naar Venezuela komt staat ter beschikking van de arbeiders, en deze zijn nu georganiseerd in speciaal daarvoor opgerichte werkgroepen om te beslissen wat er het best met dat geld gebeurt. Denkpistes zijn: milieubescherming, bouw van hospitalen, etc…

We stellen de vragen die we voorbereid hadden en proberen de antwoorden bijeen te brengen in een verstaanbaar geheel.

We hebben soms moeite om alles goed te vatten wat we te horen krijgen. Soms lijkt het alsof we in een andere wereld zijn terechtgekomen. Elk antwoord dat we krijgen roept nieuwe vragen op.

Hoe zit het met de rol van de vakbonden? Hoe gaat de huidige bedrijfsleiding de machtsovername ondergaan? Gaat het allemaal niet wat te snel? Of net niet snel genoeg? En wat als Chavez de volgende verkiezingen niet zou winnen?

Meningen over tactiek en strategie lopen nogal eens uiteen, en afhankelijk van met wie je spreekt krijg je een ander beeld van wat er allemaal gebeurt. Maar 1 ding is duidelijk: hier is iets gaande waar we allemaal van kunnen leren. Een proces dat een hele stad, een heel land in een stroomversnelling brengt, en dat ervoor zorgt dat wat gisteren nog ondenkbaar was morgen al voorbijgestreefd is.

Wat een voorrecht om hier getuige van te kunnen zijn!